KANCELARIA NOTARIALNA WASILKÓW

Testament

NOTARIUSZ WASILKÓW – TESTAMENT

Definicja czynności

Testament to rozrządzenie majątkiem na wypadek śmierci. Jest to jednostronne oświadczenie woli spadkodawcy, w którym wskazuje on, kto ma stać się jego spadkobiercą (odziedziczyć majątek) po jego śmierci, ewentualnie ustanawia zapisy lub polecenia. Testament nabiera mocy prawnej dopiero z chwilą śmierci testatora – za życia jest to dokument, który można w każdej chwili odwołać lub zmienić. Testament notarialny to testament sporządzony w formie aktu notarialnego. Notariusz spisuje ostatnią wolę testatora zgodnie z jego życzeniem, zapewniając, że dokument spełnia wszystkie wymogi formalne prawa spadkowego.

Polskie prawo dopuszcza różne formy testamentu: testament własnoręczny (holograficzny) pisany w całości odręcznie przez spadkodawcę i podpisany, testament notarialny, testament allograficzny (oświadczenie woli złożone wobec urzędnika i dwóch świadków, obecnie rzadko stosowane) oraz tzw. testamenty szczególne (ustny, podróżny, wojskowy – w wyjątkowych sytuacjach). Spośród nich testament notarialny uchodzi za najbardziej bezpieczny i pewny. Notariusz jako osoba zaufania publicznego gwarantuje, że treść testamentu jest zgodna z prawem i rzeczywistą wolą testatora, a dokument będzie właściwie przechowany. Testament sporządzony u notariusza ma formę aktu notarialnego i oryginał pozostaje w kancelarii, dzięki czemu nie ma ryzyka zagubienia czy zniszczenia – testator otrzymuje wypis (odpis) aktu. Dodatkowo, notariusz może – za zgodą testatora – zarejestrować fakt sporządzenia testamentu w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT), co pozwoli spadkobiercom łatwiej ustalić po śmierci spadkodawcy, że istnieje testament i gdzie się znajduje. Rejestracja w NORT jest dobrowolna i bezpłatna.

Skutki prawne

Testament, a w szczególności testament notarialny, ma skutki prawne polegające na tym, że po śmierci spadkodawcy dziedziczenie odbywa się według woli wyrażonej w testamencie, a nie według ustawy (o ile testament powołuje kogoś do spadku lub rozporządza majątkiem). Testament notarialny gwarantuje pewność rozrządzeń – ponieważ jest sporządzony profesjonalnie, ryzyko że zostanie uznany za nieważny jest minimalne (w przeciwieństwie do własnoręcznych testamentów, które bywają kwestionowane np. z powodu braków formalnych czy podejrzenia podrobienia). W wyniku ważnego testamentu spadkobiercy ustawowi mogą zostać wyłączeni od dziedziczenia lub mogą dziedziczyć w innych proporcjach, niż przewiduje ustawa. Spadkobiercą może być osoba dowolnie wybrana (niekoniecznie z rodziny, może być to też instytucja).

Testament notarialny ma moc dowodową dokumentu urzędowego, co oznacza, że w postępowaniu spadkowym po śmierci testatora sąd czy notariusz (przy sporządzaniu poświadczenia dziedziczenia) uznaje jego treść bez potrzeby potwierdzania autentyczności. Oryginał jest w kancelarii, zatem nie ma obawy, że ktoś przedłoży sfałszowany dokument. Notariusz stwierdzając dziedziczenie lub sąd wydając postanowienie, opiera się na tym akcie jako podstawie do ustalenia kto dziedziczy.

Warto podkreślić, że testament działa dopiero po śmierci testatora. Za życia nie rodzi żadnych skutków w zakresie rozporządzenia majątkiem – testator zachowuje pełną swobodę dysponowania swoim mieniem. Może nawet sprzedać czy darować składniki, które przeznaczył w testamencie dla kogoś, i testament nie daje tej osobie żadnych praw za życia spadkodawcy. Testament można również wielokrotnie zmieniać lub odwoływać – ostatnia wola wyrażona w najnowszym testamencie uchyla poprzednie. Notariusz zawsze pyta, czy wcześniej spisano jakieś testamenty i może na życzenie testatora w nowym testamencie zamieścić klauzulę odwołującą wszystkie wcześniejsze testamenty.

Korzyści

Dlaczego warto sporządzić testament u notariusza? Oto kluczowe zalety:

Pewność formalna – Notariusz zadba, by testament był ważny. Unikniemy typowych błędów (brak podpisu, dwie osoby w jednym testamencie – niedopuszczalne, niejasne sformułowania). Dzięki temu po śmierci nie będzie wątpliwości interpretacyjnych ani ryzyka unieważnienia testamentu z powodu wad.
Bezpieczeństwo przechowania – Oryginał aktu zostaje w kancelarii notarialnej, gdzie jest odpowiednio zabezpieczony. Testator otrzymuje wypis, ale nawet jeśli zginie czy zostanie ukryty przez niechętnego spadkobiercę ustawowego, to oryginał nadal istnieje u notariusza. Co więcej, informacja o testamencie może być wpisana do Notarialnego Rejestru Testamentów, który działa w skali kraju – po śmierci notariusz lub sąd łatwo sprawdzi, czy zmarły sporządził jakiś testament i u którego notariusza. To zapobiega sytuacji, że spadkobiercy nie wiedzą o testamencie.
Profesjonalne doradztwo – Notariusz wyjaśni instytucje prawa spadkowego: opowie o zachowku, wydziedziczeniu, zapisach windykacyjnych itd., a następnie pomoże ułożyć treść testamentu tak, by odpowiadała woli testatora i była zgodna z prawem. Na przykład zasugeruje, jak poprawnie powołać spadkobierców (np. określić udziały procentowe) lub że warto ustanowić spadkobiercę podstawionego (na wypadek gdyby powołany nie chciał lub nie mógł dziedziczyć). Taka konsultacja sprawia, że testament jest przemyślany i kompletny.
Ochrona przed manipulacją – testament notarialny minimalizuje ryzyko, że ktoś pod naciskiem wymusi coś na spadkodawcy. Notariusz rozmawia sam na sam z testatorem, upewnia się o jego pełnej świadomości i dobrowolności decyzji. Jeżeli miałby podejrzenie, że testator działa pod przymusem czy w stanie niezdolności do świadomego działania – odmówi sporządzenia aktu. Dzięki temu taki testament jest później trudny do podważenia zarzutem, że np. został sporządzony pod wpływem groźby czy w złym stanie psychicznym.
Możliwość zapisów windykacyjnych – tylko w testamencie notarialnym można zapisać konkretny składnik majątku (np. mieszkanie, działkę, firmę) tak, by przeszedł on bezpośrednio na wskazaną osobę z chwilą śmierci (to jest zapis windykacyjny). W zwykłym testamencie własnoręcznym nie byłoby to skuteczne w ten sposób – zapis zwykły daje tylko roszczenie. Ten mechanizm bywa bardzo przydatny, np. w przekazaniu konkretnego mieszkania konkretnej osobie niezależnie od działu spadku.
Intymność i powaga – Spisując swoją ostatnią wolę u notariusza, mamy gwarancję dyskrecji. Notariusz zachowa treść testamentu w tajemnicy (do śmierci testatora nie ujawni jej nikomu). Cała procedura nadaje powagi sprawie i często skłania do gruntowniejszego przemyślenia decyzji niż szybka notatka odręczna.

tel: 575 115 621

e-mail: kancelaria@notariusz-wasilkow.pl

Wasilków ul. Grodzieńska 35

Poniedziałek: 11:00 – 17:00

Wtorek – Piątek: 9:00-15:00

Wymagane dokumenty

Do sporządzenia testamentu notariusz potrzebuje stosunkowo niewiele dokumentów:

Dowód osobisty lub paszport testatora – to podstawa, by stwierdzić tożsamość osoby sporządzającej testament i jej pełnoletniość. Testator musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych (czyli być pełnoletni i nie ubezwłasnowolniony).
Dane spadkobierców i innych osób wymienionych w testamencie – testator powinien podać w testamencie wystarczające informacje identyfikujące osoby, które powołuje do spadku lub którym zapisuje przedmioty. Standardowo podaje się imię, nazwisko, imiona rodziców, datę urodzenia i numer PESEL każdej takiej osoby. Numer PESEL nie jest obowiązkowy, ale bardzo ułatwia późniejszą identyfikację i postępowanie spadkowe. Jeśli testator nie zna numeru PESEL spadkobiercy, wystarczą imiona rodziców i data urodzenia. Jeżeli do testamentu wprowadza się zapis windykacyjny dotyczący nieruchomości – trzeba znać numer księgi wieczystej tej nieruchomości lub inne dane pozwalające ją zidentyfikować (adres, numer działki). Notariusz może to potem uzupełnić.
Informacje o majątku – nie ma wymogu przedstawiania dokumentów dotyczących majątku (to nie jest umowa jak sprzedaż – testator rozporządza własnym majątkiem, więc z definicji może decydować o tym, co do niego należy). Jednak jeśli testator chce uczynić zapis windykacyjny np. nieruchomości, warto mieć numer księgi wieczystej tej nieruchomości lub dokument własności, by notariusz prawidłowo ją opisał. Jeśli testament ma zawierać zapis windykacyjny udziałów w spółce z o.o., przydatne mogą być informacje z KRS. Ogólnie jednak twarde dokumenty nie są wymagane – wystarczy wiedza testatora o tym, co posiada i co komu chce zostawić.
Ewentualne dokumenty medyczne – to nie jest formalny wymóg, ale bywa pomocne, jeśli testator jest w podeszłym wieku lub stanie zdrowia mogącym budzić wątpliwości co do świadomości. Notariusz może poprosić o zaświadczenie lekarskie o stanie psychicznym testatora, jeśli ma wątpliwości czy działa on w pełni świadomie. Nie jest to rutynowe, tylko w szczególnych sytuacjach.

Mini ściągawka: O czym należy pamiętać?

Możliwość odwołania – Testament nie jest “na zawsze”. Możesz go w każdej chwili zmienić lub unieważnić, sporządzając nowy (który odwoła poprzedni) albo niszcząc oryginał poprzedniego testamentu notarialnego u notariusza (trzeba wtedy formalnie to załatwić). W praktyce najbezpieczniej jest po prostu sporządzić nowy testament, w którym wpisze się zdanie: “Odwołuję wszelkie moje poprzednie testamenty”.

Data sporządzenia – Każdy testament (zwłaszcza gdy jest kilka) powinien mieć datę. Akt notarialny testamentu oczywiście ją ma. Data rozstrzyga, który testament jest ostatni (najważniejszy).

Sporządzenie kilku testamentów – można mieć naraz tylko jeden obowiązujący testament (ostatni). Nie da się równolegle prowadzić kilku różnych testamentów dotyczących różnych majątków – nowy testament co do zasady odwołuje poprzedni w całości lub w części. Jeśli chcemy dokonać zmian, najlepiej zrobić to w jednym dokumencie, ewentualnie dodać aneks w formie kolejnego aktu (kodycyl, ale to też testament).

Dyspozycje na wypadek śmierci w banku – pamiętaj, że środki na rachunkach bankowych mogą być objęte dyspozycją na wypadek śmierci (dla małżonka, zstępnych, wstępnych i rodzeństwa). Taka dyspozycja nie jest testamentem i nie wchodzi w masę spadkową. Jeśli ją ustanowiłeś w banku, to te pieniądze nie będą podlegać zapisom testamentowym. Warto zatem skoordynować postanowienia testamentu z ewentualnymi dyspozycjami w bankach czy polisach (gdzie wskazuje się uposażonych).

Kopie i przechowywanie wypisu – warto poinformować zaufaną osobę (np. jednego ze spadkobierców lub prawnika) o tym, że sporządziłeś testament i gdzie mniej więcej on jest (np. “mam testament w kancelarii X w Warszawie”).

Brak konieczności ujawniania treści – notariusz nikomu (poza Tobą) nie zdradzi, co jest w testamencie. Nawet jeśli ktoś wie, że byłeś u notariusza, nie dowie się niczego bez Twojej zgody. Dopiero po Twojej śmierci testament zostanie otwarty i ogłoszony (przez notariusza lub sąd).

Opłaty – sporządzenie testamentu notarialnego to umiarkowany wydatek (maksymalna taksa to 150 zł + VAT, czyli 184,50 zł; wydziedziczenie to + dodatkowe 150 zł, zapis windykacyjny + 150 zł – cennik jest ustawowy).