KANCELARIA NOTARIALNA WASILKÓW

Inne czynności notarialne

NOTARIUSZ WASILKÓW - INNE CZYNNOŚCI NOTARIALNE

Definicja czynności

Oprócz najbardziej popularnych czynności, notariusz wykonuje także szereg innych czynności notarialnych, często mniej codziennych, ale równie istotnych. Zaliczają się do nich m.in.:

  • Umowy majątkowe małżeńskie (intercyzy) – umowa zawierana między małżonkami lub narzeczonymi, na mocy której zmieniają oni ustrój majątkowy małżeński. Standardowo z chwilą ślubu powstaje wspólność majątkowa, a dzięki intercyzie można wprowadzić rozdzielność majątkową albo rozszerzyć/ograniczyć wspólność na pewne składniki majątku. Umowa taka zawsze wymaga formy aktu notarialnego. Może być zawarta przed ślubem (wtedy działa od momentu ślubu) albo w trakcie małżeństwa (działa od daty zawarcia). Potocznie „intercyza” to zwykle ustanowienie rozdzielności majątkowej, ale można też np. rozszerzyć wspólność na majątek nabyty przed ślubem lub ograniczyć (wyłączyć z przyszłej wspólności jakieś elementy).
  • Umowa o podział majątku wspólnego – po rozwodzie lub w trakcie separacji małżonkowie dzielą swój majątek. Jeśli są nieruchomości – potrzebny akt notarialny. Notariusz sporządza taką umowę, w której strony wskazują co komu przypada i ewentualnie dopłaty. To zapewnia tytuł prawny do poszczególnych składników po podziale.
  • Umowa dożywocia – umowa przeniesienia własności nieruchomości (najczęściej domu, mieszkania) w zamian za dożywotnie utrzymanie. Popularna w relacjach rodzinnych: np. starsze osoby przekazują dom w zamian za opiekę do śmierci. Wymaga aktu notarialnego (jak każda transakcja nieruchomością). Dożywocie różni się od darowizny tym, że obdarowany (nabywca) staje się zobowiązany do zapewnienia utrzymania, opieki, a ewentualne roszczenia z dożywocia są silniejsze niż przy zwykłej umowie (gdyby nie wykonywał, dożywotnik może żądać zamiany świadczeń na rentę czy nawet rozwiązania umowy).
  • Ugody (umowy o dział spadku, umowy zniesienia współwłasności) – niektóre ugody i porozumienia wymagają aktu notarialnego, zwłaszcza jeśli dotyczą przeniesienia własności nieruchomości lub użytkowania wieczystego. Przykłady: umowny dział spadku między spadkobiercami, jeśli w skład spadku wchodzi nieruchomość – musi być aktem; zniesienie współwłasności nieruchomości między współwłaścicielami – także akt; ugoda w sprawie zachowku (jeśli następują przeniesienia nieruchomości w ramach zaspokojenia zachowku – akt). Nawet ugoda sądowa tego nie obejdzie, bo prawo formy bezwzględnie wymaga notariusza.
  • Umowa ustanowienia służebności, hipoteki – służebność gruntowa czy osobista (np. służebność mieszkania) – można ustanowić aktem notarialnym, zwłaszcza jeśli jest odpłatna. Hipotekę też ustanawia się notarialnie albo w trybie oświadczenia właściciela z podpisem notarialnie poświadczonym.
  • Przedłużenie użytkowania wieczystego – notariusz spisuje umowę z gminą, to też akt.
  • Inne umowy rodzinne: np. umowa o zrzeczenie się dziedziczenia (między spadkobiercą ustawowym a spadkodawcą za życia – musi być akt notarialny), umowy działu spadku, umowy o alimenty w formie ugody – bywa akt przy zabezpieczeniach, ale zwykle nie.
  • Protesty weksli, czeków – notariusz ma prawo robić protesty wekslowe, choć dziś rzadko, bo weksle tak nie krążą. Ale to też czynność notarialna.
  • Akt poddania się egzekucji (777 k.p.c.) – dłużnik może u notariusza złożyć oświadczenie o poddaniu się egzekucji, np. że zapłaci określoną kwotę do dnia X pod rygorem klauzuli wykonalności. To popularne zabezpieczenie umów pożyczek, najmu, sprzedaży ratalnej. Pozwala wierzycielowi potem pójść do sądu tylko po klauzulę i od razu do komornika – bez procesu. Taki akt to również „inny” akt notarialny, do którego notariusz starannie spisuje warunki.
  • Akty notarialne ustanawiające fundację rodzinną – od 2023 nowość: fundacja rodzinna zakładana jest aktem notarialnym (to może zaliczyć do „innych czynności”, bo nowa).
  • I wiele innych mniej pospolitych – notariusz właściwie może sporządzić akt notarialny, kiedy prawo wymaga lub stronom zależy na takiej formie dla pewności.

Skutki prawne

  • Intercyza (umowa majątkowa małżeńska) – zmienia ustrój majątkowy. Od chwili zawarcia, małżonkowie już nie mają wspólności (lub mają poszerzoną itd.). Musi być zgłoszona do USC/aktów stanu cywilnego (żeby potencjalni wierzyciele mogli się dowiedzieć). Skutek: np. przy rozdzielności – każdy zarządza swoim majątkiem, wierzyciele nie mogą sięgać do majątku drugiego za długi jednego. Chroni przed problemami finansowymi współmałżonka. Przy rozwodzie ułatwia sprawy – nie trzeba dzielić, bo nie było wspólności.
  • Podział majątku – powoduje, że z majątku wspólnego powstają majątki osobiste. Każdy otrzymuje określone składniki, tamte stają się już tylko jego własnością. Można to łączyć z spłatami. Po podziale (zwłaszcza w akcie) można łatwo wpisać zmiany własności w księgach wieczystych, bo akt stanowi tytuł prawny. Po podziale wygasa wspólność i definitywnie reguluje, co kto ma.
  • Dożywocie – przenosi własność nieruchomości na nabywcę (obdarowanego/dożywotnika), a dożywotnik (dawny właściciel) uzyskuje prawo do dożywotniego utrzymania i mieszkania. Nabywca nie może wyrzucić dożywotnika, ma obowiązki: wyżywienie, opieka, pogrzeb itd. Rzecz w tym, że dożywotnik nie może żądać odebrania własności ot tak, chyba że dojdzie do rażącego niewywiązywania się (wtedy sąd może rozwiązać umowę). Dożywocie jest odpłatną umową (świadczenie za świadczenie), więc nie podlega np. podatkowi od spadków i darowizn, tylko PCC (2%). Oraz, ważne, jest wyłączone z dziedziczenia i zachowku – tzn. przekazanie domu przez dożywocie nie liczy się do schedy spadkowej. To bywa sposób by kogoś „ominąć” w spadku legalnie.
  • Ugody (dział, zniesienie) – dział spadku akt: dzieli spadek między spadkobierców, co powoduje przeniesienie własności nieruchomości zgodnie z podziałem. Zniesienie współwłasności: podobnie – po akcie każdy staje się wyłącznym właścicielem swojej części fizycznie wyodrębnionej lub całości idzie do jednego za spłatą. Po ugodzie, nie ma już współwłasności, a ewentualne dopłaty stają się wymagalne. Te umowy często oszczędzają wieloletnich procesów – lepiej się dogadać i przyjść do notariusza.
  • Zrzeczenie dziedziczenia – spadkobierca ustawowy zawiera z przyszłym spadkodawcą umowę, że nie będzie po nim dziedziczył. Skutek: po śmierci, jest traktowany jakby nie dożył – out from spadku i nie ma prawa do zachowku. To sposób np. by wydziedziczyć kogoś za życia ugodowo (np. ojciec ma duży majątek, dogaduje się z synem że syn nic nie dostanie i nie będzie rościł – notariusz spisuje umowę zrzeczenia; może za jakąś spłatą).
  • Poddanie się egzekucji (art. 777) – to nie przenosi własności, ale rodzi poważny skutek: dłużnik nie spłaci – wierzyciel z tym aktem idzie do sądu tylko po klauzulę (która jest formalnością, bo notariusz już sprawdził wszystko) i prosto do komornika. Dłużnik traci możliwość obrony w procesie (bo pominął proces). Oczywiście może wnosić powództwo przeciwegzekucyjne, ale to skomplikowane. Takie akty dają pewność płatności wierzycielowi – stosuje się np. w umowach najmu (najemca poddaje się egzekucji do opróżnienia lokalu i zapłaty czynszu).
  • Fundacja rodzinna – akt powołuje nowy byt prawny (fundację), z momentem wpisu do rejestru staje się osobą prawną, służy do kumulowania rodzinnego majątku.

Korzyści

Czemu korzystać z notariusza przy tych innych czynnościach:

  • Zgodność z prawem – wiele z tych umów musi być notarialnie, inaczej nieważne (nieruchomości, intercyzy). Z notariuszem ma się pewność formy.
  • Doradztwo – notariusz wyjaśnia skutki i dopasuje treść umowy do potrzeb stron (oczywiście w granicach prawa). Np. radzi, by w dożywociu wpisać co wchodzi w utrzymanie, by uniknąć potem nieporozumień.
  • Zmniejszenie ryzyka sporów – akt notarialny precyzyjnie reguluje warunki, strony muszą stawić się osobiście i są pouczone, więc mniej szans, że powiedzą „nie wiedziałem co podpisuję”.
  • Oszczędność czasu i energii – np. dobrowolny dział spadku u notariusza może zakończyć sprawę w jeden dzień, a sądowy dział spadku trwałby lata i generował koszty i stres.
  • Bezpieczeństwo majątkowe – intercyza chroni przed długami współmałżonka, dożywocie zapewnia opiekę, 777 daje pewność zapłaty, zrzeczenie dziedziczenia daje klarowność w rodzinie co do spadku (np. jedno dziecko dostało majątek za życia, zrzeka się spadku, by reszta rodzeństwa później dziedziczyła całość – unika to kłótni o zachowki).
  • Uregulowanie stanu prawnego – np. notarialne uzgodnienie stanu własności (dział, zniesienie) oczyszcza sytuację, można potem swobodniej dysponować majątkiem (sprzedać bez wspólników własności, itd.).
  • Planowanie spadkowe – zrzeczenie się dziedziczenia, dożywocie, darowizny notarialne – to instrumenty do planowania komu co przypadnie, minimalizowania przyszłych roszczeń. Wiele osób tak zarządza majątkiem rodzinnym jeszcze za życia.

tel: 575 115 621

e-mail: kancelaria@notariusz-wasilkow.pl

Wasilków ul. Grodzieńska 35 

Poniedziałek: 11:00 – 17:00

Wtorek – Piątek: 9:00-15:00

Wymagane dokumenty

To w zależności od czynności:

  • Intercyza: odpis aktu małżeństwa (jeśli już po ślubie) lub zaświadczenie o planowanym ślubie (przed ślubem można zrobić umowę przyszłą). Dowody osobiste. Jeśli to kolejna intercyza (np. zmiana zdania) – poprzednią umowę notarialną do okazania.
  • Dział spadku: dokumenty wykazujące co wchodzi do spadku – np. akt własności nieruchomości (akt notarialny, postanowienie o nabyciu spadku lub akt pośw. dziedziczenia – by wiedzieć, że te osoby są spadkobiercami), wykazy innego majątku (np. zaświadczenie bankowe o saldzie konta – choć to akurat można ująć wedle zapewnienia stron). Dowody osobiste spadkobierców.
  • Zniesienie współwłasności: tytuł własności nieruchomości (akt notarialny zakupu lub numer księgi wieczystej i dane współwłaścicieli), ewentualnie operat szacunkowy jak potrzebna wycena (niekoniecznie, ale przy trudnych sprawach może się przydać by ustalić dopłaty).
  • Dożywocie: dokument własności nieruchomości do przeniesienia (KW, akt, wypis gruntów), dowód osobisty dożywotnika i nabywcy, zaświadczenie z gminy czy grunt rolny – bo dożywocie jest wyłączone spod ograniczeń ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (bodaj tak, bo to nie jest sprzedaż ani darowizna, to osobna umowa, raczej nie wymaga zgód KOWR).
  • Ugody z przeniesieniem własności: tak samo jak sprzedaż – dokumenty nieruchomości, itp. Np. dział spadku – odpisy ksiąg wieczystych, mapy geodezyjne gdy dzieli się działki, dokumenty stanu cywilnego (jak spadek był po rodzicach, to np. akty zgonu, akty urodzenia – choć notariusz opiera się na postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, tam już spadkobiercy ustaleni).
  • Zrzeczenie dziedziczenia: odpis aktu urodzenia (by potwierdzić relację syn-ojciec np.), dowody, informacje czy spadkodawca nie jest ubezwłasnowolniony itd.
  • Akt poddania się egzekucji: zależy od treści zobowiązania – jak to z umowy wynika, to ta umowa do wglądu, dane dłużnika i wierzyciela, termin płatności.
  • Fundacja rodzinna: masa papierów – projekt statutu, lista fundatorów i beneficjentów, wycena majątku wniesionego, odpisy aktów (jak fundacja z testamentu – akt poświadczenia dziedziczenia). To skomplikowane, notariusz da listę.
  • Hipoteka: odpis księgi, dokument wierzytelności (np. umowa kredytu), dane wierzyciela (np. banku) – notariusz spisuje oświadczenie właściciela o ustanowieniu hipoteki.

Mini ściągawka: O czym należy pamiętać?

  • Rozważ skutki – np. przy intercyzie upewnij się, że obie strony rozumieją, że od teraz długi jednego nie obciążą drugiego (to plus), ale i majątek jednego nie jest do podziału, co może mieć minusy (np. brak wspólnego rozliczenia podatków).
  • Opłaty podatkowe – wiele aktów rodzi podatki:
    • Dział spadku/zniesienie współwłasności: PCC 2% od ewentualnych dopłat ponad udział (jeśli przekracza wartość udziału któregoś, to płaci PCC od nadwyżki). Notariusz obliczy i pobierze.
    • Dożywocie: PCC 2% od wartości nieruchomości (bo to odpłatne).
    • Intercyza: brak podatku (nie ma, to umowa małżeńska).
    • Dział majątku wspólnego: PCC 2% od dopłat jeśli jakieś są (jak wyrównanie).
  • Rejestry – niektóre akty trafiają do rejestrów: aktem intercyzy notariusz powiadomi rejestr intercyz (prowadzi KRN – żeby w razie rozwodu sąd mógł sprawdzić). Akt poświadczenia dziedziczenia – do rejestru aktów poświadczenia. Fundacja rodzinna – do rejestru KRS od razu.
  • Służebności przy dożywociu – dożywotnik z mocy prawa ma prawo mieszkać, ale notariusz czasem dla jasności wpisuje służebność mieszkania i ją ujawnia w KW. To dodatkowa pewność.
  • Wpis do ewidencji gruntów – jak zmienia się właściciel działki (dział spadku, dożywocie), złóż wniosek w starostwie o ujawnienie nowego właściciela w ewidencji (nie obowiązkowe, ale przydatne – zwykle notariusz może dać wzór).
Przewijanie do góry